Turizmi dhe të rinjtë: Mundësi reale apo iluzion afatshkurtër?
Vilcens Hima
Si mund të bëhet turizmi një profesion i qëndrueshëm për të rinjtë shqiptarë
Turizmi në Shqipëri është kthyer në një nga sektorët më dinamikë dhe me rritje të shpejtë të ekonomisë. Vit pas viti, vendi thyen rekordet e vizitorëve të huaj, duke përforcuar idenë se potenciali turistik nuk është më vetëm një shpresë, por një realitet i prekshëm. Megjithatë, përballë kësaj rritjeje qëndron një pyetje thelbësore: A e shohin të rinjtë shqiptarë turizmin si një profesion të mirëfilltë dhe të qëndrueshëm?
Në pamje të parë, përgjigjja është po. Shumë të rinj i drejtohen industrisë së turizmit, veçanërisht gjatë sezonit veror, si mënyrë për të siguruar të ardhura apo për të fituar përvojë pune. Por realiteti është më kompleks. Pasi hyjnë në tregun e punës, një pjesë e madhe e të rinjve zhgënjehen shpejt dhe largohen. Arsyet janë të shumta: kushte të papërshtatshme pune, mungesë trajnimi, menaxhim joefektiv dhe mungesë perspektive afatgjatë.
Për një industri që synon të jetë shtyllë e ekonomisë, turizmi në Shqipëri ka ende shumë për të bërë në aspektin e burimeve njerëzore. Në shumë raste, punonjësit trajtohen si zëvendësues sezonalë dhe jo si profesionistë në formim. Të rinjtë që do të donin ta ndërtonin karrierën në këtë fushë nuk gjejnë as motivimin, as sigurinë që kërkojnë. Mungesa e një rruge të qartë zhvillimi profesional është një prej faktorëve që e kthen turizmin në një alternativë të përkohshme, jo në një zgjedhje jetëgjatë.
Për të ndryshuar këtë realitet, është jetike të ndërtojmë një qasje të re ndaj punësimit në turizëm. Punëdhënësit duhet të kuptojnë se investimi në të rinjtë – në formën e trajnimeve, kushteve të mira pune dhe trajtimit me dinjitet – nuk është një luks, por një domosdoshmëri. Punonjësit duhet të shihen si bashkëpunëtorë dhe partnerë të zhvillimit, jo si zgjidhje e përkohshme për mungesën e stafit gjatë verës.
Rritja e pagave në sektorin e turizmit është një tjetër element që pritet të përmirësohet si pasojë e konkurrencës dhe kërkesës në rritje. Por paga nuk është gjithçka. Siguria në punë, mundësitë për avancim, klima pozitive organizative dhe një mentalitet i ri menaxherial janë gjithashtu thelbësore për ta bërë këtë sektor tërheqës për të rinjtë.
Duhet thyer edhe një tjetër tabu: perceptimi shoqëror për profesionet në turizëm. Për shumë vite, këto profesione janë parë me inferioritet, si punë të përkohshme apo të rezervuara për ata që “nuk gjetën gjë tjetër më të mirë”. Ky mentalitet, fatkeqësisht, është pengesë për një industri që varet tërësisht nga cilësia e shërbimit dhe nga përkushtimi i atyre që punojnë në të.
Ka ardhur koha që turizmi të mos shihet më vetëm si një motor ekonomik, por si një hapësirë reale zhvillimi për të rinjtë. Nëse Shqipëria synon të jetë një destinacion konkurrues në rajon dhe më gjerë, atëherë duhet të krijojë një industri që jo vetëm të tërheqë turistë, por edhe të mbajë brenda saj profesionistët më të mirë – dhe këta janë pikërisht të rinjtë e këtij vendi.